Ključne činjenice
- Uvoz pšenice 2025129,7 mil. KMSrbija 48 %, Mađarska 42 %, Hrvatska 10 %Izvor (novi prozor) ↗
- Izvoz pšeničnog brašna 202539,9 mil. KM+42,5 % u odnosu na 2024; najviše u TurskuIzvor (novi prozor) ↗
- Proizvodnja pšenice 2024oko 294.000 tRS 207.000 t, FBiH 80.181 t, Brčko 6.745 tIzvor (novi prozor) ↗
- Proizvodi mlinske industrije 2025uvoz 92,9 mil. kg, izvoz 56,9 mil. kgpoglavlje 11 carinske tarifeIzvor (novi prozor) ↗
Mlinovi i pekare u Bosni i Hercegovini
| Proizvođač | Mjesto | Šta pravi | Šta firma navodi o sebi |
|---|---|---|---|
| Klas | Sarajevo | brašno, hljeb, peciva | osnovan 1902, mlin kapaciteta 450 t pšenice dnevno (2018), dio AS Holdinga |
| Mlin i pekara Ljubače | Tuzla | brašno T-400, T-500, T-710, hljeb | od 1950, mlin 130 t dnevno, skladište za 50.000 t pšenice, 112 zaposlenih |
| Mlin Majić | Odžak | brašno T-400 do T-1100, integralno | od 1988, mlin 300 t za 24 sata, silos 24.000 t, izvoz u Crnu Goru, Makedoniju, Tursku i Austriju |
| Sprind | Sarajevo | hljeb, somun, peciva, jufka, smrznuta tijesta | korijeni od 1952, ime Sprind od 1982, više od 6.000 t proizvoda godišnje |
| Jami | Sarajevo / Tešanj | smrznute pite, tijesta, jufka, somun | osnovan 2005, proizvodnja u Kraševu kod Tešnja |
| Mlini | Čapljina | hljeb, pite, smrznuti program | priča počinje vodenicom iz 1929, pekara od 1991 |
| Heljdaeko | Sarajevo | brašno, tjestenina i kaša od heljde | od 2004, vlastiti uzgoj i prerada heljde |
Klas i Sprind su od 2014. dio iste grupe (AS Holding), a Klas je od 2006. većinski vlasnik Mlina i pekare Ljubače. Naziv „Mlini“ iz Čapljine potiče od vodenice iz 1929; danas je to pekara.
Domaće brašno, a pšenica i iz uvoza
U BiH je 2024. proizvedeno oko 294.000 tona pšenice: 207.000 t u Republici Srpskoj, 80.181 t u Federaciji BiH i 6.745 t u Brčko distriktu. To nije dovoljno za potrebe mlinova. Federalno ministarstvo poljoprivrede u radnom materijalu za strategiju poljoprivrede piše da pšenica iz FBiH „ni blizu ne podmiruje potrebe mlinske industrije“ i da je uvoz žitarica „osnova“ prehrambene, prvenstveno mlinske industrije.
Brojke iz 2025. to pokazuju s dvije strane:
| Pšenica i brašno, 2025. | Vrijednost | Napomena |
|---|---|---|
| Uvoz pšenice | 129,7 mil. KM | +9,6 % u odnosu na 2024 |
| Izvoz pšeničnog brašna | 39,9 mil. KM | Turska 56 %, Crna Gora 15 %, Sjeverna Makedonija 13 % |
Dakle, pšenica se uvozi kao zrno, melje se u domaćim mlinovima, a dio brašna ide dalje u izvoz. Za kupca to znači: kesa brašna iz domaćeg mlina podržava domaći mlin, radnike i pekare, ali pšenica u njoj može biti i iz uvoza. Koliko tačno, zvanična statistika ne kaže.
Šta znači T-500 na brašnu
Prema objašnjenju Mlina Majić, tip brašna se određuje prema sadržaju mineralnih materija – to je ono što ostane kad se brašno sagori. Što je broj manji, brašno je bjelje i finije; što je veći, u njemu je više dijelova ljuske zrna.
Pravilnik o pekarskim proizvodima (Službeni glasnik BiH 77/10) prema tipu brašna dijeli pšenični hljeb:
- bijeli hljeb – brašno T-400, T-500 ili T-550,
- polubijeli hljeb – T-700, T-710 ili T-850,
- crni hljeb – T-1100 ili T-1600,
- integralni hljeb – brašno od cijelog zrna.
Pšenični hljeb mora imati više od 90 % pšeničnog brašna (integralni više od 80 %). Kod miješanog hljeba na deklaraciji se moraju navesti tipovi upotrijebljenog brašna.
Šta mora pisati uz hljeb i na brašnu
Na pakovanom hljebu i brašnu važe opšta pravila iz Pravilnika o pružanju informacija potrošačima o hrani (68/13): naziv, sastojci, alergeni (gluten iz pšenice je jedan od njih), neto količina, rok trajanja, uslovi čuvanja, naziv i adresa firme i deklaracija hranjive vrijednosti. Zemlja porijekla pšenice nije obavezna. Pravilnik je traži samo ako bi njen izostanak zavarao kupca i za neke vrste mesa.
Za nepakovani hljeb u pekari ili na polici Pravilnik o pekarskim proizvodima traži da na mjestu prodaje stoje naziv proizvoda te firma i sjedište proizvođača. Ako je hljebu dodato nešto što mijenja boju, na primjer prženi slad, i to mora pisati („s dodatkom …“). Prema Pravilniku 68/13, obavezne informacije o nepakovanoj hrani moraju biti dostupne kupcu na zahtjev.
Ima li zaštićenog hljeba u BiH?
U registru Agencije za sigurnost hrane BiH nema običnog hljeba, somuna ni pšeničnog brašna. Kao garantovano tradicionalni specijaliteti (GTS) upisani su Krajiški omač, Krajiška trahana i Hercegovački uštipak (2026), a zaštićeni Kukuruz klečak-Popovopoljac obuhvata i kukuruzno brašno.
Kako kupovati domaći hljeb i brašno
- Pogledaj ko je proizvođačna kesi brašna ili deklaraciji hljeba piše firma i adresa; u pekari mora stajati uz nepakovani hljeb.
- Pročitaj tip brašnaT-400 i T-500 za kolače i bijeli hljeb, T-850 i T-1100 za tamniji hljeb, integralno za cijelo zrno.
- Pitaj za pšenicuporijeklo zrna ne mora pisati; ako ti je važno, pitaj mlin ili pekaru.
- Skeniraj barkodBiraj387 pokazuje proizvođača i gdje proizvodi. Barkod 387 sam po sebi nije dokaz porijekla.
Mi ti pokažemo. Ti biraš.
Više domaćih kategorija: domaće meso i mesni proizvodi i domaći mliječni proizvodi.
Česta pitanja
Da li je domaće brašno napravljeno od domaće pšenice?
Ne uvijek. Domaći mlinovi melju i domaću i uvezenu pšenicu. BiH je 2025. uvezla pšenice za 129,7 mil. KM, najviše iz Srbije i Mađarske.
Mora li na brašnu pisati odakle je pšenica?
Ne. Prema Pravilniku 68/13 zemlja porijekla je obavezna samo ako bi njen izostanak zavarao kupca i za neke vrste mesa.
Šta znači T-500 na brašnu?
Tip brašna prema sadržaju mineralnih materija. Manji broj znači bjelje brašno: T-400 i T-500 su bijela, T-850 polubijelo, T-1100 tamno brašno.
Šta mora pisati uz nepakovani hljeb?
Prema Pravilniku o pekarskim proizvodima (77/10) na mjestu prodaje moraju stajati naziv proizvoda te firma i sjedište proizvođača.
Koji mlinovi rade u BiH?
Među većima su Klas (Sarajevo), Mlin i pekara Ljubače (Tuzla) i Mlin Majić (Odžak).
Izvori
- Analiza vanjskotrgovinske razmjene poljoprivredno-prehrambenih proizvoda 2025. (novi prozor) — MVTEO BiH, mart 2026 (objavio RSE)
- BiH uvozi naftu, kruh i vodu (novi prozor) — Radio Slobodna Evropa, 01.05.2026.
- Pregled spoljnotrgovinske razmjene poljoprivredno-prehrambenog sektora u BiH za 2024./2025. (novi prozor) — Vanjskotrgovinska komora BiH, mart 2026.
- Godišnji izvještaj iz oblasti poljoprivrede, prehrane i ruralnog razvoja BiH za 2024. (novi prozor) — Ministarstvo vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH, maj 2025.
- Ratarstvo i povrtlarstvo – doprinos nacrtu strategije poljoprivrede FBiH (novi prozor) — Federalno ministarstvo poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva
- Pravilnik o pružanju informacija potrošačima o hrani (Sl. glasnik BiH 68/13) (novi prozor) — Agencija za sigurnost hrane BiH
- Pravilnik o pekarskim proizvodima (Sl. glasnik BiH 77/10) (novi prozor) — FAOLEX
- Registar oznaka geografskog porijekla (novi prozor) — Agencija za sigurnost hrane BiH, pregledano 02.11.2026.
- Katalog zaštićenih proizvoda 2026 (novi prozor) — Agencija za sigurnost hrane BiH
- Klasovo brašno po prvi put u Saudijskoj Arabiji (novi prozor) — Privredna komora FBiH, 09.05.2018.
- Sprind – O nama (novi prozor) — Sprind d.d.
- Mlin i pekara Ljubače – O nama (novi prozor) — Mlin i pekara d.o.o. Ljubače
- Mlin i pekara Ljubače – Mlinarstvo (novi prozor) — Mlin i pekara d.o.o. Ljubače
- Mlin Majić – O nama (novi prozor) — Mlin Majić d.o.o.
- Mlin Majić – Tehnološki proces (novi prozor) — Mlin Majić d.o.o.
- Jami – O nama (novi prozor) — Jami d.o.o.
- Jami – Kontakt (novi prozor) — Jami d.o.o.
- Mlini – O nama (novi prozor) — Mlini d.o.o.
- Heljdaeko (novi prozor) — Heljdaeko d.o.o.