Ključne činjenice
- Registrovana gazdinstva FBiH94.5882024.Izvor (novi prozor) ↗
- Registrovana gazdinstva RS43.013od toga 18.337 aktivnihIzvor (novi prozor) ↗
- Otkup kravljeg mlijeka272.888 t2024, +5 %Izvor (novi prozor) ↗
- Udio poljoprivrede u zaposlenosti7,1 %2025.Izvor (novi prozor) ↗
Ko su domaći poljoprivrednici
Prema godišnjem izvještaju Ministarstva vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH za 2024, u Federaciji BiH je registrovano 94.588 poljoprivrednih gazdinstava, u Republici Srpskoj 43.013, a u Brčko distriktu 4.597. Ogromnu većinu čine porodična gazdinstva. U Republici Srpskoj je manje od polovine registrovanih gazdinstava aktivno (18.337).
Prema Anketi o radnoj snazi, u poljoprivredi, šumarstvu i ribarstvu 2025. radilo je 7,1 % svih zaposlenih u BiH. U poljoprivrednim firmama je 2024. bilo zaposleno samo oko 19.500 ljudi – većina radi na vlastitim gazdinstvima. Poljoprivreda, šumarstvo i ribolov činili su 2024. 4,25 % BDP-a.
Mlijeko: od štale do mljekare
| Mlijeko u BiH, 2024. | |
|---|---|
| Proizvodnja sirovog mlijeka | 605 mil. litara |
| Broj muznih krava | 177.120 |
| Otkup kravljeg mlijeka u mljekarama | 272.888 tona (+5 %) |
| Prosječna otkupna cijena | 0,80 KM/l (2023: 0,90 KM/l) |
| Prosječna potrošačka cijena | 2,30 KM/l |
Mljekare otkupe samo 40–45 % kravljeg mlijeka. Do 60 % se preradi na farmi u sir i kajmak, potroši u domaćinstvu ili proda na pijaci. Izvještaj to opisuje kao znak ekstenzivne proizvodnje sa slabom vezom prema tržištu.
Velike mljekare rade s velikim brojem farmera. Mlijekoprodukt iz Kozarske Dubice navodi da prerađuje više od 200.000 litara mlijeka dnevno od više od 800 farmi.
Podrška: poticaji i premije
Ukupni budžeti za poljoprivredu 2024. iznosili su 421,7 miliona KM: Federacija BiH (s kantonima) 228,4 miliona, Republika Srpska 171,4 miliona i Brčko distrikt 21,9 miliona KM. Federalni program poticaja za 2025. iznosio je 182 miliona KM, a nacrt za 2026. predviđa 190 miliona.
Premije za mlijeko su među najvećim stavkama. U Republici Srpskoj je 2025. premija iznosila do 0,28 KM po litru kravljeg mlijeka. Republika Srpska podržava i zadruge te ugovore o otkupu s domaćim proizvođačima.
Izazovi
- Mala i neaktivna gazdinstva: veliki dio registrovanih gazdinstava ne proizvodi za tržište.
- Slab otkup: većina mlijeka ne prolazi kroz mljekare.
- Odlazak i starenje stanovništva na selu, što FAO (2013) navodi kao jednu od prepreka razvoju tržišta zemljišta.
- Suša i vrijeme: sušno ljeto 2024. smanjilo je, između ostalog, proizvodnju meda.
Česta pitanja
Koliko poljoprivrednih gazdinstava ima BiH?
Oko 142.000 registrovanih: 94.588 u FBiH, 43.013 u RS i 4.597 u Brčko distriktu (2024).
Koliko mlijeka proizvede BiH?
Oko 605 miliona litara sirovog mlijeka u 2024, od čega 585 miliona kravljeg.
Kolika je otkupna cijena mlijeka u BiH?
Prosječno 0,80 KM po litru u 2024, a potrošačka cijena 2,30 KM po litru.
Koliko novca BiH izdvaja za poljoprivredu?
Ukupni budžeti FBiH, RS i Brčko distrikta 2024. iznosili su 421,7 miliona KM.
Izvori
- Godišnji izvještaj iz oblasti poljoprivrede, prehrane i ruralnog razvoja BiH za 2024. (novi prozor) — Ministarstvo vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH, maj 2025.
- Anketa o radnoj snazi 2025 (novi prozor) — Agencija za statistiku BiH, 01.04.2026.
- Program poticaja FBiH za 2025. (novi prozor) — Paragraf, 07.04.2025.
- Nacrt programa poticaja za 2026. (novi prozor) — Federalno ministarstvo poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva
- Podsticaji u RS za 2025. (novi prozor) — Paragraf, 20.02.2025.
- Infokom 94 – nagrade Polet 2025 (novi prozor) — Vanjskotrgovinska komora BiH, decembar 2025.
- Land market and land consolidation in BiH (novi prozor) — FAO LANDNET, 2013.